Câu hỏi: Trong học phần Giáo dục học tiểu học 2 có chương Nguyên tắc giáo dục tiểu học khá trừu tượng. Chúng em xin hỏi, cần học và vận dụng các nguyên tắc giáo dục như thế nào cho có hiệu quả?

Chương Nguyên tắc giáo dục tiểu học là một chương quan trọng của học phần Giáo dục học tiểu học 2. Nội dung chương này khá khó, một phần do trừu tượng, một phần do học viên chưa có cách học và vận dụng phù hợp. Khi học chương này, học viên cần lưu ý những điểm sau đây:

- Cần hiểu rõ khái niệm nguyên tắc giáo dục: Các nguyên tắc giáo dục là những luận điểm cơ bản mang tính khái quát cao mà nhà giáo dục cần tuân theo (mà không được phép lựa chọn) để bảo đảm chất lượng và hiệu quả giáo dục, bởi chúng đề ra những yêu cầu cơ bản đối với việc lựa chọn nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức khi tổ chức các hoạt động giáo dục cho học sinh.

- Khi học từng nguyên tắc, cần nắm vững, nguyên tắc giáo dục đó đề ra những yêu cầu cơ bản gì. Ví dụ, nguyên tắc giáo dục gắn liền thực tiễn đời sống xã hội có 2 yêu cầu:

+ Giúp học sinh có những hiểu biết cần thiết về thực tiễn đời sống xã hội;

+ Tổ chức cho học sinh tham gia các họat động xã hội vừa sức.

Theo từng yêu cầu đó, cần biết được những nội dung liên quan. Ví dụ, yêu cầu thứ nhất có 6 nội dung là:

+ Giới thiệu với học sinh về những vấn đề liên quan đến các họat động được tổ chức

+ Tổ chức tham quan, du lịch

+ Giúp học sinh giao lưu các tầng lớp xã hội khác nhau

+ Liên hệ tình hình địa phương, đất nước, quốc tế

+ Tổ chức cho học sinh các cuộc thi

+ Xây dựng góc hoặc phòng trưng bày, giới thiệu những tranh, ảnh, tư liệu, hiện vật về các chủ đề, chủ điểm khác nhau.

- Khi vận dụng từng nguyên tắc, cần đi theo từng yêu cầu, và theo từng yêu cầu, cần đi theo từng nội dung mà yêu cầu đó đòi hỏi. Ví dụ, yêu cầu thứ nhất được vận dụng cho việc tổ chức chủ điểm 22 - 12 ở trường tiểu học theo từng nội dung của yêu cầu như sau.

+ Giới thiệu với học sinh về những vấn đề liên quan đến các họat động được tổ chức: xuất xứ, ý nghĩa của ngày 22 - 12, truyền thống quân đội ta, những chiến công tiêu biểu, những tấm gương anh hùng liệt sĩ

+ Tổ chức tham quan, du lịch: thăm bảo tàng quân đội, doanh trại quân đội, các di tích lịch sử - kháng chiến

+ Giúp học sinh giao lưu các tầng lớp xã hội khác nhau: bộ đội, thương binh, cựu chiến binh, bà mẹ Vịệt Nam anh hùng

+ Liên hệ tình hình địa phương, đất nước, quốc tế: truyền thống quê hương qua các cuộc kháng chiến, những tấm gương gia đình thương binh liệt sĩ, một số bà mẹ Việt Nam ở địa phương

+ Tổ chức cho học sinh các cuộc thi: vẽ về anh bộ đội, hái hoa dân chủ, làm báo tường về chủ đề quân đội

+ Xây dựng góc hoặc phòng trưng bày, giới thiệu những tranh, ảnh, tư liệu, hiện vật về các chủ đề, chủ điểm khác nhau: tranh, ảnh về các anh hùng liệt sĩ, về các trận đánh lớn, về các loại vũ khí; tư liệu tiểu thuyết, truyện ngắn, bút kí về đề tài quân đội; hiện vật quần áo, giày dép, mũ bộ đội, những vật dụng trong sinh hoạt thường ngày của họ (bi đông đựng nước, lược là từ xác máy bay).

- Khi vận dụng vào thực tiễn ở nhà trường tiểu học, cần căn cứ vào tình hình cụ thể của trường, của địa phương, khả năng của học sinh sao cho phù hợp. Ví dụ, theo hình thức họat động tham quan, du lịch, hãy xem xét, ở địa phương mình có bảo tàng, doanh trại quân đội, các di tích lịch sử - kháng chiến không

- Ngoài ra, học viên cũng cần đối chiếu lí luận trên với thực tiễn giáo dục đang diễn ra ở nhà trường tiểu học hiện nay, như:

+ Giáo viên ở trường tiểu học của anh chị em, ở địa phương nói chung đã biết giáo dục chưa, vận dụng các nguyên tắc theo các yêu cầu sư phạm đòi hỏi đầy đủ chưa;

+ Theo từng yêu cầu, những nội dung nào đã được thực hiện tốt, những nội dung nào chưa

+ Có những điều gì vi phạm nguyên tắc giáo dục hay không

Qua việc đánh giá thực tế đó, học viên cần rút ra những bài học kinh nghiệm cho mình.

Đôi dòng tâm sự: Trong tiếng Việt, có những từ liên quan đến việc học là học hỏi, học tập, học hành anh chị em đã biết đặt ra câu hỏi là rất tốt (học hỏi). Để học tốt hơn nữa, học viên cần tập vận dụng, tập làm theo lí luận (học tập) và đưa lí luận vào thực tiễn giáo dục của mình (học hành). Chúng ta cần luôn ghi nhớ lời dạy của Bác Hồ - làm mà không có lí luận chẳng khác gì đi trong đêm tối, vừa chậm chạp, vừa hay vấp ngã. Hiện nay, có một thực tế không mấy vui, đó là khoảng cách xa vời giữa lý luận và thực tiễn, chủ yếu là do các nhà giáo thiếu những tri thức giáo dục cốt lõi và nếu có thì chưa vận dụng vào thực tiễn giáo dục. Mong anh chị em học viên luôn soi ngọn đèn lí luận vào thực tiễn giáo dục của mình và chúc thành công.